culture

සඳකඩපහණ

2018 දෙසැම්බර් 03 වැනි සඳුදා - 75  

අර්ධ චන්ද්‍ර පාෂාණ, අඩසඳපහණ, සඳකඩගල, ගල් දොර පඩිය, චන්ද්‍රකාන්ත පාෂාණ ආදී වශයෙන් හැඳින්වෙන්නේ සඳකඩපහණයි. සඳකින් අඩක් සේ සැලකෙන අර්ධ කවාකාර හැඩයෙන් යුතු පැතලි ගල් පුවරැවක් අගනා කැටයමක් බවට පත් වී ඇත්තේ ශිල්පීන්ගේ කුසලතාවෙනි. සඳකඩපහණ යන වදන ප්‍රථම වරට භාවිත වී ඇත්තේ දහතුන් වන සියවසේ රචිත සද්ධර්මරත්නාවලී කෘතියේයි. ඊට පෙර ලියවී ඇති සිංහල සාහිත්‍ය කෘති දෙකකම සඳකඩපහණ පිළිබඳ අදහස් ඉදිරිපත් වී ඇතත් එය හැඳින්වෙන්නේ වෙනත් නාමයකිනි. ආරම්භක අවධියේදී ගොඩනැගලි පියගැටපෙළ පාමුලෙහි පාපිස්නයක් ලෙස සඳකඩපහණ භාවිත වී ඇත. එය කලාත්මක කැටයමින් යුක්තය. අනුරාධපුර හා පොලොන්නරැ නටබුන් අතර සමහර මෙවැනි ශිලාමය පාදෝණි අදත් දක්‌නට ඇත. පොලොන්නරැව දළදා චතුරශ්‍රයට ඇතුළු වන තැන ඇති පිවිසුම් දොර පසෙක ඇති පුරාණ ශිලාමය පාදෝණිය එම කාර්යය අදත් සිහිපත් කරයි.  
භව චක්‍රය
වර්තමානය වන විට බොහෝ දුරට සඳකඩපහණ බෞද්ධාගමික පූජනීය ස්ථානයකට ඇතුළුවන දොරටුව ඉදිරියේ දැකිය හැකිය. පැතලි ගල් පුවරැවක් මත නිමවුණු සඳකඩපහණ වෘත්තාකාර තීරැ පහකට බෙදා ඇත. එහි අනුපිළිවෙලින් ගිනි දැල්ල, සත්ව පේළිය, ලියවැල, හංසපේළිය හා නෙළුම් මල කැටයම් කර ඇත. ඇත්, අස්, ගව, සිංහ යන සතුන් එකා පසු පස එකා යන අයුරින් කැටයම් කර ඇත. මහාචාර්ය සෙනරත් පරණවිතාන සූරීන්ගේ අදහස වන්නේ සඳකඩපහණින් භව චක්‍රය පිළිබඳව අදහසක් පෙන්නුම් කරන බවයි. එකිනෙක තීරැ වලින් එය විස්තර වන්නේ පහත ආකාරයටයි. 
ගිනි දැල්ලෙන් - රාගය
සත්ව පේළියෙන් - සතර බිය
ලියවැලෙන් - තණ්හාව
හංස පේළියෙන් - සත්‍යාවබෝධය
නෙළුම් මලෙන් - නිර්වාණය

අල්ප උන්නත
සත්ව පේළියෙන් සතර දිසාව, සතර පෙර නිමිති, සතර බිය පෙන්නුම කරන බවටද විචාරක මත පළ වී ඇත. මුවින් නෙළුම් පොහොට්ටුවක් රුගත් හංසයින් එකා පසු පස එකා යන්නේ සත්‍ය සොයා යන්නාක් මෙනි. අල්ප උන්නත ශිල්ප ක්‍රමයට අනුව නෙළා ඇත.  හංසයා යනු පාරිශුද්ධභාවයේ සංකේතයකි. හංසයා කිරෙන් දියර වෙන්කර ගැනීමට හැකි සත්වයෙකු මෙන්ම සරස්‌වතී දෙවඟනගේ වාහනයයි. මඩෙහි වැඩුණ ද නෙලුම් මල ජලයෙන් ඉස්‌මතු වී පිරිසුදු බව හඟවමින් පිපෙයි. පද්මය බුදුරදුන්ට ද ආසනයක්‌ වෙයි. එබැවින් පද්මාසනය බුදුන්ට මෙන්ම යෝගීන්ට ද පොදුය.
හොඳම සඳකඩපහණ
අනුරාධපුර යුගයේදී නිම වුණු හොඳම සඳකඩපහණ සේ සැලකෙන්නේ බිසෝ මාලිගය ඉදිරිපිට ඇති සඳකඩපහණයි. හින්දූන්ගේ බලපෑම නිසා පොලොන්නරැ යුගයේදී සඳකඩපහණින් ගවයා ඉවත් විය. පොලොන්නරැ යුගයට අයත් හොඳම සඳකඩපහණ සේ සැලකෙන්නේ පොලොන්නරැ දළදා මළුවේ වටදාගෙයි උතුරැ දොරටුවේ ඇති සඳකඩපහණයි. මහනුවර යුගයේ සඳකඩපහණ හැඩයෙන් හා ආකෘතියෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් විය. සංකීර්ණ තිරිඟිතලය වැනි මෝස්තර රටාවන්ගෙන් සැරසී ඇත. දළදා මාලිගයේ සඳකඩපහණ මීට නිදසුන්ය. 


 

දින පොත
  • යුනෙස්කෝ මිට්සුබිෂි ආසියානු ළමුන්ගේ චිත්‍ර උත්සවය (Enikki Festa) – 2019 – 2020 අවසන් දිනය - 2019 සැප්තැම්බර් මස 30 දා            මිට්සුබිෂි ආසියානු ළමුන්ගේ චිත්‍ර උත්සවය (Enikki Festa) – 2019 – 2020 ආසියානු ළමුන් නිර්මාණය කරන දින පොත් තුළින් ජාත්‍යන්තර අවබෝධය වර්ධනය කිරීමේ අරමුණු පෙරදැරි කරගෙන ආසියානු ළමුන්ගේ චිත්‍ර උත්සවය මෙවර ද ජපානයේ යුනෙස්කෝ සංගම් සඳහා වූ ජාතික ෆෙඩරේෂනය (NFUAJ), ආසියානු ශාන්තිකර කලාපයේ යුනෙස්කෝ සමාජ සංගම් සඳහා වූ ෆෙඩරේෂනය, මිටිසුබිෂි පොදු කටයුතු කමිටුව සමග එක්ව සංවිධානය කිරීමට තීරණය කර ඇත Read more...
  • PLC හරිත සිතුවම් පොස්ටර් චිත්‍ර තරගය -2019 පීපල්ස් ලීසිං ෆිනෑන්සල් සමාගම, විජය පුවත්පතේ සහ ජෛව විවිධත්ව සංගමයේ සහයෝගයෙන් පවත්වනු ලබන හරිත සිතුවම් 2019 පොස්ටර් චිත්‍ර තරගය සඳහා චිත්‍ර නිර්මාණ මේ දිනවල දී භාර ගනු ලැබේ Read more...
  • හස්ත කර්මාන්ත තරඟය 2019               සමස්ත ලංකා පාසල් හස්ත කර්මාන්ත තරගය හා ප්‍රදර්ශනය ශ්‍රී ලංකාවේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරැමයෙහි වැදගත් ස්ථානයක් උසුලන හස්ත කර්මාන්ත හා පාරම්පරික ශිල්ප කලා නිර්මාණ ක්ෂේත්‍ර හා සබැඳි දැනුම, ආකල්ප හා කුසලතා අනාගතය සඳහා දායාද කරමින් දේශීයත්වය අගයන ශිෂ්ට සම්පන්න සංස්කෘතික පරිසරයක් තුළ නව අනාගත අභියෝගවලට මුහුණ දීම සඳහා සිසු දරැ පරපුර සූදානම් කරවීමටත්, ඔවුන්ගේ නිර්මාණාත්මක කෞෂල්‍යය ප්‍රවර්ධනය කිරීමටත් ජාතික ශිල්ප සභාව ඒකාබද්ධව සමස්ත ලංකා පාසල් හස්ත කර්මාන්ත තරගය හා ප්‍රදර්ශනය වාර්ෂිකව පවත්වනු ලැබේ Read more...
  • විදුලි අනතුරු වළකිමු සුමිතුරු සැමරුම් දින හා ත්‍යාග ප්‍රදානයදා... මහජන උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාව විසින් විදුලි ආරක්ෂක දිනය වෙනුවෙන් සංවිධානය කරනු ලබන විදුලි අනතුරුවලින් වලකිමු සමරුම් දින උළෙල හා  විජය ළමා පුවත්පත එක්ව සංවිධානය කළ ‘‘විදුලි අනතුරුවලින් වලකිමු 2018’’ තරගයේ සමස්ත ලංකා පොස්ටර් චිත්‍ර, විඩියෝ සහ රචනා තරගවල ත්‍යාග හා සහතිකපත්‍ර ප්‍රදානය  (08) දා කොළඹ බණ්ඩාරනායක අනුස්මරණ සම්මන්ත්‍රණ ශාලාවේ ලෝටස් ශාලාවේ දී මහජන උපයෝගීතා කොමිෂන් සභාවේ සභාපති නීතිඥ සාලිය මැතිව්, අධ්‍යක්ෂ ජනරාල් දමිත කුමාරසිංහ මහත්වරුන්ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් පැවැත්විණි Read more...
  • ළමා නිර්මාණ කියවන්න Read more...