පුවත්

මිනිසාට වැලදෙන පළමු කොරෝනා වෛරසය සොයාගත් ජූනි අල්මේදා

2020 අප්‍රේල් 16 වැනි බ්‍රහස්පතින්දා - 334  

කොවිඩ් -19  වෛරසය ලෝකයට නව වෛරසයක් නමුත් එහි ප්‍රධාන වෛරස් කාණ්ඩය වන කොරෝනා වෛරසය හඳුනා ගැනීම පිළිබඳ අතීතය සොයා බලන විට ජූනි අල්මේදා යන නාමය හමුවෙයි. ඒ 1964 වර්ෂයේ ලන්ඩනයේ ශාන්ත තෝමස් රෝහලේ රසායනාගාරයේදී වෛද්‍ය අල්මේදා විසින් ප්‍රථම වරට මානවයන්ට වැළඳෙන කොරෝනා වෛරසය සොයා ගැනීම හේතුවෙනි.


ලෝකයේම අවධානය කොරෝනා වෛරසය වෙත යොමුව ඇති පසුබිමක ජූනි අල්මේදා පිළිබඳ අවධානයද නිතැතින්ම යොමුව තිබේ. මෙම වෛරස් විද්‍යාඥවරිය 1930 ජුනි මස ස්කොට්ලන්තයේ හාර්ට්හි උපත ලැබූ අතර, හැදී වැඩුණේ ග්ලාස්ගෝ හි ඊසාන දෙසින් ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රා උද්‍යානය අසල පිහිටි ඉඩමකය. ඇගේ පියා වෘත්තියෙන් බස් රථ රියදුරෙකු වන අතර, ඇය පාසල් දිවියට සමු දී තිබුණේ සොළොස් හැවිරිදි වියේදීය.

ඇය විධිමත් අධ්‍යාපනයක් ලබා පාසලෙන් සමුගත් අතර, ග්ලාස්ගෝ රාජකීය රෝහලේ රසායනාගාර කාර්මික ශිල්පියෙකු ලෙස රැකියාවක් ලබා ගත්තාය.

පසුව ඇය සිය වෘත්තිය ඉදිරියට ගෙන යාම සඳහා ලන්ඩනයට ගිය අතර, 1954දී වෙනිසියුලානු චිත්‍ර ශිල්පියෙකු වන එන්රික්ස් අල්මේදා සමග විවාහ විය.

මෙම යුවළ සහ ඔවුන්ගේ කුඩා දියණිය පසුව කැනඩාවේ ටොරොන්ටෝ වෙත පදිංචියට ගිය අතර, වෛද්‍ය ලේඛක ජෝර්ජ් වින්ටර්ට අනුව ඔන්ටාරියෝ පිළිකා ආයතනයේදී වෛද්‍ය අල්මේදා ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂයකින් සිය කැපී පෙනෙන කුසලතා වර්ධනය කර ගත්තාය.

වෛරස් සමුච්චය කිරීම සඳහා ප්‍රතිදේහ භාවිත කිරීමෙන් වඩා හොඳ දෘශ්‍යමාන ක්‍රමවේදයක් මෙහිදී ඇය සොයා ගත්තාය.

ඇය ආපසු ලන්ඩනයට පැමිණි පසු විල්ට්ෂයර් හි සාලිස්බරි හී සාමාන්‍ය සෙම්ප්‍රතිශ්‍යාවන් පිළිබඳව අධ්‍යයනය කරන common cold  ඒකකයේ පර්යේෂණ කරමින් සිටි වෛද්‍ය ඩේවිඩ් ටයරල් සමග සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට පටන් ගත්තාය.

වින්ටර් මහතා පවසන්නේ වෛද්‍ය ටයිරෙල් ස්වේච්ඡා සේවකයන්ගෙන් ලබාගන්නා සොටු සාම්පල  අධ්‍යයනය කරමින් වෛරස් කිහිපයක් වර්ධනය කිරීමට සමත් වූ බවයි.

විශේෂයෙන් එක් නියැදියක් B814 ලෙස හැඳින්වූ අතර, එය 1960දී සරේහි බෝඩිමක සිටි පාසලක සිසුවෙකුගේ නාසය සේදීමෙන් එකතු කරගත් සාම්පලයක් තුළින් සොයාගෙන තිබිණ.

එම වෛරසයේ Common cold ලක්ෂණ ස්වේච්ඡා සේවකයන්ට සම්ප්‍රේෂණය කිරීමට ඔවුන්ට හැකි වූ නමුත්, සාමාන්‍ය සෛල සංයුතිය  තුළ එය වර්ධනය කිරීමට ඔහුට නොහැකි විය.

 එම හේතුව මත වෛද්‍ය ටයරල් කල්පනා කර තිබුණේ එය ඉලෙක්ට්‍රෝන අන්වීක්ෂයකින් නිරීක්ෂණය කළ හැකිද යන්නයි.

ඒ අනුව ඔහු නිදර්ශකවල ඇති වෛරස් අංශු සාම්පල  ජුනි අල්මේදා වෙත යවා ඇති අතර, ඇය එම සාම්පල අධ්‍යයනය කර ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරස් කාණ්ඩයට සමාන ලක්ෂණ සහිත ලෙස විස්තර කළ නමුත් එය හරියටම එම වෛරස් කාණ්ඩයට සමාන නොවන බව දැන්වූවාය.

ඒ අනුව පළමු මිනිස් කොරෝනා වෛරසය ලෙස හැඳින්වූ වෛරසය ලෙස වෛද්‍ය ටයරල් විසින් එවූ වෛරස් අංශු සාම්පල ඇය විසින් හඳුනා ගත්තාය.

වෛද්‍ය අල්මේදා පසුව ලන්ඩනයේ පශ්චාත් උපාධි වෛද්‍ය විද්‍යාලයේ සේවය කළ අතර, එහිදී ඇයට ආචාර්ය උපාධියක් පිරිනමන ලදී.

ඇය සිය වෘත්තීය ජීවිතය  welcome institute හීදී නිම කළ අතර, එහිදී  වෛරස් රූපකරණ ක්ෂේත්‍රයේ පේටන්ට් බලපත්‍ර කිහිපයක්ද සතු කර ගත්තාය.

Welcome අධ්‍යයන ආයතනයට සමුදුන් ඇය යෝගා ගුරුවරියක වූ නමුත්, 1980 දශකයේ අග භාගයේදී එච්.අයි.වී වෛරසයේ රූපකරණයන්ට උපදේශන ලබාදීමේ  භූමිකාවක් සඳහා නැවත ක්ෂේත්‍රයට  පිවිසුණාය.

ජුනි අල්මේදා 2007දී මිය යන විට වයස අවුරුදු 77කි.

 ඇයගේ මරණයෙන් වසර 13කට පසු ඇය ලොව පුරා ව්‍යාප්තව ඇති වෛරසය පිළිබඳ අවබෝධය වේගවත් කළ පුරෝගාමියෙකු ලෙස අද  වනවිට පිළිගැනීමට ලක්ව ඇත.

නදීශානී පතිරණ (බී බී සී ලෝක පුවත් ඇසුරෙනි )

 

දින පොත
  • සංවර්ධනය සහ පරිසර සංරක්ෂණය එකට ගමන් කළයුතුයි - ජනපති රටේ සහ මතු පරපුරේ අනාගත සුබ සිද්ධිය වෙනුවෙන් සංවර්ධනයත්, පරිසර සංරක්ෂණයත් සමබරව ඉදිරියට ගෙන යා යුතු බව ජනාධිපති ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතා පැවැසීය Read more...
  • තෙත් බිම් සිතුවම් තරගයට සිතුවම් භාර ගැනේ ලෝක තෙත්බිම් දිනය නිමිත්තෙන් මධ්‍යම පරිසර අධිකාරිය, වනජිවී සංරක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව හා අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශය ඒකාබද්ධව විජය පුවත්පත් සමාගමේ මාධ්‍ය අනුග්‍රහයෙන් පවත්වනු ලබන දීප ව්‍යාප්ත චිත්‍ර තරඟාවලියට නිර්මාණ බාර ගැනේ Read more...
  • යුනෙස්කෝ මිට්සුබිෂි ආසියානු ළමුන්ගේ චිත්‍ර උත්සවය (Enikki Festa) – 2019 – 2020 අවසන් දිනය - 2019 සැප්තැම්බර් මස 30 දා            මිට්සුබිෂි ආසියානු ළමුන්ගේ චිත්‍ර උත්සවය (Enikki Festa) – 2019 – 2020 ආසියානු ළමුන් නිර්මාණය කරන දින පොත් තුළින් ජාත්‍යන්තර අවබෝධය වර්ධනය කිරීමේ අරමුණු පෙරදැරි කරගෙන ආසියානු ළමුන්ගේ චිත්‍ර උත්සවය මෙවර ද ජපානයේ යුනෙස්කෝ සංගම් සඳහා වූ ජාතික ෆෙඩරේෂනය (NFUAJ), ආසියානු ශාන්තිකර කලාපයේ යුනෙස්කෝ සමාජ සංගම් සඳහා වූ ෆෙඩරේෂනය, මිටිසුබිෂි පොදු කටයුතු කමිටුව සමග එක්ව සංවිධානය කිරීමට තීරණය කර ඇත Read more...
  • PLC හරිත සිතුවම් පොස්ටර් චිත්‍ර තරගය -2019 -----------------තරගය අවසන්--------------------------- පීපල්ස් ලීසිං ෆිනෑන්සල් සමාගම, විජය පුවත්පතේ සහ ජෛව විවිධත්ව සංගමයේ සහයෝගයෙන් පවත්වනු ලබන හරිත සිතුවම් 2019 පොස්ටර් චිත්‍ර තරගය සඳහා චිත්‍ර නිර්මාණ මේ දිනවල දී භාර ගනු ලැබේ Read more...
  • හස්ත කර්මාන්ත තරඟය 2019                         තරගය අවසන් සමස්ත ලංකා පාසල් හස්ත කර්මාන්ත තරගය හා ප්‍රදර්ශනය ශ්‍රී ලංකාවේ අස්පර්ශනීය සංස්කෘතික උරැමයෙහි වැදගත් ස්ථානයක් උසුලන හස්ත කර්මාන්ත හා පාරම්පරික ශිල්ප කලා නිර්මාණ ක්ෂේත්‍ර හා සබැඳි දැනුම, ආකල්ප හා කුසලතා අනාගතය සඳහා දායාද කරමින් දේශීයත්වය අගයන ශිෂ්ට සම්පන්න සංස්කෘතික පරිසරයක් තුළ නව අනාගත අභියෝගවලට මුහුණ දීම සඳහා සිසු දරැ පරපුර සූදානම් කරවීමටත්, ඔවුන්ගේ නිර්මාණාත්මක කෞෂල්‍යය ප්‍රවර්ධනය කිරීමටත් ජාතික ශිල්ප සභාව ඒකාබද්ධව සමස්ත ලංකා පාසල් හස්ත කර්මාන්ත තරගය හා ප්‍රදර්ශනය වාර්ෂිකව පවත්වනු ලැබේ Read more...